Парады псіхолага

Различают 4 стиля воспитания: демократический, авторитарный, либерально-попустительский, индифферентный.

Демократический стиль семейного воспитания. При демократическом стиле воспитания родители поощряют любую инициативу ребенка, самостоятельность, помогают ему, учитывают его нужды и потребности. Выражают ребёнку свою любовь, доброжелательность, играют с ним на интересные ему темы. Родители позволяют детям принимать участие в обсуждении семейных проблем и учитывают их мнение при принятии решений. А также в свою очередь требуют осмысленного поведения от детей, проявляют твердость и последовательность в соблюдении дисциплины. Ребенок находится в активной позиции, что дает ему опыт самоуправления, повышает уверенность в себе, своих силах. Дети в таких семьях прислушиваются к советам родителей, знают слово «надо», умеют дисциплинировать себя и строить отношения с одноклассниками. Также демократический стиль воспитания характеризуется наличием взаимопонимания между родителями и детьми, проявлением теплых чувств между ними, частым общением и умеренной дисциплиной. Родители внимательны к своему ребёнку, эмоционально поддерживают его, создают в семье атмосферу любви и заботы. В соответствии с возрастом родители поощряют самостоятельность и личную ответственность детей. Родители устанавливают правила и стандарты, границы приемлемого поведения и требуют их выполнения от ребёнка. Взаимопонимание между родителями и детьми достигается путем убеждений, обсуждений, компромисса, доводов. Родители всегда выслушивают свое чадо, дают возможность ребёнку взять на себя ответственность за совершенные поступки и действия. При демократическом стиле семейного воспитания дети растут активными, любознательными, самостоятельными, полноценными личностями с развитым чувством собственного достоинства и ответственностью за себя и близких ему людей. Дети хорошо учатся в школе, менее подвержены негативному влиянию сверстников, умеют хорошо ладить и строить взаимоотношения с людьми. Ребёнок вырастает ответственным, независимым, компетентным, уверенным в себе с адекватной самооценкой, умеющий контролировать свои желания и, как правило, добивается больших успехов в жизни. Демократический стиль воспитания является наиболее эффективным стилем семейного воспитания.

Авторитарный стиль воспитания. При авторитарном стиле воспитания родители подавляют инициативу ребенка, жестко руководят и контролируют его действия и поступки. Воспитывая, используют физические наказания за малейшие проступки, принуждения, окрики, запреты. Родители строго следят за выполнением домашнего задания младшими школьниками, вплоть до того, что стоят рядом и давят на ребенка в попытке добиться от него самостоятельных действий. Дети в целях самозащиты используют разнообразные уловки такие, например, как плач, показывают свою беспомощность. Результат таких мер: у детей пропадает желание учиться, они с трудом концентрируют внимание во время объяснений учителя или при подготовке уроков. Дети лишены родительской любви, ласки, заботы, сочувствия. Таких родителей заботит лишь то, чтобы ребенок вырос послушным и исполнительным. Но дети вырастают либо не уверенными в себе, робкими, невротизированными, неспособными постоять за себя либо, наоборот, агрессивными, авторитарными, конфликтными. Такие дети с трудом адаптируются в социуме, окружающем мире. При родителях такие дети могут казаться спокойными и исполнительными, но как только угроза наказания исчезает, поведение ребенка становится неуправляемым. По мере взросления ребенок становится все более нетерпимым по отношению к требованиям авторитарных родителей. В подростковом возрасте частые конфликты могут привести к плачевному исходу. Именно при авторитарном стиле семейного воспитания подростки будут порождать конфликты, относясь к окружающим с враждебностью. Родители всегда принимают решения за ребёнка сами, подавляя тем самым инициативу ребенка, лишая его возможности научиться брать ответственность за свои поступки на себя. Активные и сильные подростки начнут бунтовать, сопротивляться, становясь более агрессивными, могут сбегать из дома. Робкие и неуверенные в себе подростки с заниженной самооценкой, наоборот, привыкнут во всем слушаться родителей, не делая попыток решать собственные проблемы самостоятельно, всегда и во всем будут полагаться на родителей.

Либерально-попустительский стиль воспитания. Как понятно из названия, данный стиль воспитания основан на предоставлении ребенку свободы, зачастую неограниченной. Ребенка в либеральной семье всячески балуют, ни в чем не отказывают. Может ли ребенок существовать без ограничений и запретов? Как правило, ребенок, чье поведение всегда принимается родителями, на чьи проступки закрывают глаза, испытывает значительные трудности при поступлении в детский сад, в школу. Ведь у такого ребенка не было возможности привыкнуть к тому, что в жизни могут присутствовать ограничения и правила. Столкнувшись с неприятными для себя запретами, ребенок ответит непослушанием. Вследствие чего ребенок вырастает эгоистичным, конфликтным, постоянно недовольным окружающими людьми человеком, что не дает ему возможность вступать в нормальные социальные взаимоотношения и эмоциональные прочные связи с людьми. В школе у такого ребенка возможны частые конфликты из-за того, что он не приучен уступать, слушаться старших, следовать законам и правилам. Ребёнок, выращенный в обстановке вседозволенности, более подвержен психологическим проблемам, фобиям, депрессиям. Такой ребенок не научен контролировать себя и своё поведение, у него будет немного шансов развить самоуважение. В будущем ребёнок, воспитанный либеральными родителями, будет неспособен противостоять жизненным проблемам, у него возникнут трудности с социальным взаимодействием. Что в свою очередь приведет к несформированности адекватной самооценки и чувства собственного достоинства. Он будет конфликтовать со всеми, кто не потакает его желаниям.

Индифферентный стиль воспитания. Индифферентный стиль определяется низкой вовлеченностью родителей в процесс воспитания, эмоциональной холодностью в отношении ребенка, низким уровнем контроля в форме игнорирования интересов и потребностей ребенка. Современным родителям, которые заняты, устают, выматываются на работе иногда «не до ребенка». Каждый в семье – сам по себе, у каждого свои проблемы, у каждого – свой мир. Взрослым «все равно», каким вырастет ребенок, что его волнует сейчас. Как правило, дети очень остро чувствуют свою ненужность, неважность. Безразличие самых близких людей становится основой для становления негативной самооценки ребенка. Индифферентный стиль родительства, демонстрирующий игнорирование и пренебрежение к ребенку, особенно неблагоприятно сказывается на развитии детей, провоцируя широкий спектр нарушений от делинквентного поведения, импульсивности и агрессии до зависимости, неуверенности в себе, тревожности и страхов. Исследование показало, что сам по себе стиль родительского поведения еще не предопределяет однозначно формирования тех или иных личностных особенностей. Важную роль играют переживания самого ребенка, особенности его темперамента, соответствие типа семейного воспитания индивидуальным качествам ребенка. Чем он старше, тем в большей степени влияние типа семейного воспитания определяется его собственной активностью и личностной позицией. Ещё в XIX веке передовые русские писатели и педагоги понимали воспитание как взаимодействие равноправных участников. Отмечали, что все воспитание в семье держится на любви к детям. А любовь родителей обеспечивает полноценное развитие и счастье детей.

Базовыми отношениями, без которых диалог теряет свою развивающую функцию, являются отношения любви, интереса, веры, уважения.

1. Уважение. Важно уважать чужие границы и защищать свои не травмирующим образом. Базовым принципом развивающего диалога является передача ответственности человеку за его жизнь во всех ее проявлениях. Научаясь уважать себя, человек начинает относиться с уважением к другим.

2. Вера. Вера предполагает, что каждый человек может выработать множество вариантов решения любой проблемы и выбрать лучший. Задача родителей, воспитателей состоит в том, чтобы создать для этого условия. Вера часто подменяется жесткими ожиданиями: ребенок должен поступать так, а не иначе. Ожидания не сбываются, возникают обиды. Ожидания лишают человека права на собственный опыт.

3. Любовь. Об этом можно не говорить, но многие родители предполагают как само собой разумеющееся, что дети знают о том, что они любимы. Для ребенка важно проявление заботы и внимания, выраженное как словами, так и действиями, например крепким объятием.

В диалоге любовь может быть:

- партнерской (я тебя вижу, слышу и чувствую, потому что ты мне интересен, потому я что уважаю тебя и верю в тебя),

- патерналистской, или родительская, любовь (я тебя люблю, а потому лучше знаю, что тебе надо) и

- любовь жертвы (я тебя люблю, а потому ты можешь делать со мною все, что угодно) исключены.

4. Поддержка. У детей, часто получающих поддержку своих родителей, вырабатывается чувство уверенности в себе. В авторитарных семьях чувство собственного достоинства ребенка вырабатывается на основе получения вознаграждений и избегания наказаний от могущественных родителей. Эффективно воспитывающие родители не только хвалят своих детей за «победы», «успехи» или за «примерное» поведение. Они поощряют их достижения и попытки к совершенствованию.

Если вы как родитель искренне радуетесь, находите что-то ценное в ответе или поступках ребенка, то нет правильных или неправильных ответов, есть путь развития мысли. Развивающий диалог – это не набор рецептов, годных на все случаи жизни. Это внутреннее состояние души, которое надо в себе развить, построить. Чтобы овладеть возможностями развивающего диалога, надо многое изменить в себе.

Помогите ребенку научиться вербально выражать свои желания, чувства ипереживания.

Помогите научиться объяснять свое поведение и поведение других людей.

Интересуйтесь его проблемами, вникайте в возникающие у него сложности, обсуждайте их, давайте советы.

Не оказывайте нажима на ребенка.

Радуйтесь вместе с ребенком даже маленьким успехам.

Не сравнивайте ребенка с другими, более успешными детьми, этим вы снижаете его самооценку. Сравните его с ним же самим, но менее успешным.

Следите за выражением своего лица, когда обращаетесь с ребенком.  Хмуро сведенные брови, гневно сверкающие глаза, искаженное лицо – «психологическая пощечина» ребенку.

Не унижайте ребенка криком, исключите из правил семейного воспитания «психологические пощечины».

Поверьте в уникальность своего ребенка, в то, что Ваш ребенок – единственный в своем роде, непохож ни на одного соседского ребенка и не является точной копией Вас самих.

Опирайтесь на сильные стороны ребенка.

Не стесняйтесь демонстрировать ему свою любовь, дайте ему понять, что будете любить его всегда и при любых обстоятельствах.

В качестве воспитательного воздействия чаще используйте ласку и поощрение, чем наказание и порицание.

Постарайтесь, чтобы Ваша любовь не обернулась вседозволенностью и безнадзорностью. Установите четкие рамки и запреты (желательно, чтобы их было немного – лишь самые основные, на Ваш взгляд) и позвольте ребенку свободно действовать в этих рамках. Сами строго придерживайтесь установленных запретов и разрешений.

Не спешите прибегать к наказаниям. Постарайтесь воздействовать на ребенка просьбами – это самый эффективный способ давать ему инструкции.

Не забывайте, что ключ к сердцу ребенка лежит через игру – главную деятельность в раннем и дошкольном возрасте. Именно в процессе игры Вы сможете передать ему необходимые навыки и знания, понятия о жизненных правилах и ценностях, лучше понять друг друга.

Подготовила педагог-психолог Державцева Светлана Михайловна 

Фактары ўразлівасці дзяцей:

- адсутнасць інфармацыі аб хатнім гвалце ў бацькоў і дзяцей;

Дзіця, з якім пастаянна жорстка звяртаюцца, не ўяўляе сабе, што можа быць інакш. Ён ўспрымае тое, што адбываецца як норму. Бацькі таксама не разглядаюць цялесныя пакаранні, сямейныя скандалы як формы гвалту ў дачыненні да дзяцей.

- бяссілле і залежнасць дзяцей;

Дзіця залежыць ад бацькоў, аўтарытэт якіх для дзяцей беспярэчны. Маленькае дзіця не здольна схавацца ад гвалту. Але яно адчувае страх ад таго, што яго могуць пакараць, ударыць, ці ад таго, што бачыць, як тата б'е маму. Дзіця не ў стане зразумець, чаму самыя дарагія людзі прычыняюць яму боль або адзін аднаму.

- ізаляванасць дзяцей;

Дзеці часта не ведаюць, што могуць распавесці аб сваіх праблемах іншым дарослым. Факты сведчаць: колькасць непаўналетніх, пацярпелых і загінулых ад гвалту з боку бацькоў, расце з кожным годам.

Выхаваўчыя традыцыі большасці сем'яў дапускаюць выкарыстанне  ў складаных сітуацыях рамяня, крыкаў, пагроз або збіцця. Яны лічаць нормай біццё дзяцей.

Вызначыць маштабы гвалту над дзецьмі досыць складана. Бацькі, закліканыя абараняць сваіх дзяцей, часта маўчаць і не паведамляюць выпадкаў жорсткага абыходжання ў сям'і. Суседзі, сваякі таксама маўчаць пра гэта. Часцяком становіцца вядома аб гвалце, калі дзеці прыходзяць з траўмамі або калі паводзіны становіцца незразумелым.

Віды гвалту, іх праява і наступствы:

Фізічны гвалт - гэта збіццё, падпатыльнікі, плясканні, удары, уцягванне дзіцяці ва ўжыванне алкаголю, наркотыкаў, а таксама атрутных рэчываў або медыцынскіх прэпаратаў, якія выклікаюць адурманьванне.

Наступствы фізічнага гвалту для дзіцяці: бліжэйшыя, аддаленыя.

Бліжэйшыя - характэрны фізічныя траўмы і пашкоджанні, а таксама змены ў эмацыйным стане дзіцяці. Страх у маленькага дзіцяці з-за таго, што ён не ведае, калі яго будуць біць у наступны раз, развіваюцца сімптомы, абумоўленыя стрэсам: трывога, галаўны боль, псіхасаматычныя засмучэнні. Для яго характэрная падвышаная ўзбудлівасць, чаканне нападу, страх.

Страх можа выяўляцца ў імкненні кудысьці бегчы, хавацца, а таксама ў залішняй заторможенности, знешней абыякавасці. Дзеці старэйшыя могуць ўпадаць у дэпрэсію, могуць адчуваць сябе нікчэмнымі, становяцца агрэсіўнымі да сваякоў, аднагодкаў.

Аддаленыя - розныя захворванні, парушэнні фізічнага і псіхічнага здароўя. Агрэсіўнасць і жорсткасць да навакольных. Дзеці здольныя ўжыць гвалт да любых іншых людзей з рознымі поглядамі, расай, нават проста да мінакоў; асацыяльныя паводзіны. Вынікам перажытай траўмы можа стаць не толькі агрэсіўнасць, але і празмерная пасіўнасць, адсутнасць здольнасці да самаабароны; цяжкасці ў зносінах. Дзеці, якія перажылі любы від гвалту, адчуваюць цяжкасці ў сацыялізацыі. Рашэнне сваіх праблем часцей за ўсё яны знаходзяць у асацыяльным асяроддзі; цяжкасці ў пабудове будучых сямейных адносін. Людзі, якія падвяргаліся сямейнаму гвалту, не ў стане праяўляць клопат у адносінах да дарослых.

Псіхалагічны (эмацыйны) гвалт - пастаянныя вербальныя або невербальныя абразы дзіцяці, абвінавачванні, пагрозы і знявагі з боку бацькоў. Гэта і дэманстрацыя нелюбові і непрыязнасці, прад'яўленне дзіцяці патрабаванняў, якія не адпавядаюць яго узроставым магчымасцям. Псіхалагічны гвалт вельмі распаўсюджаны.

Асноўныя спосабы паводзін бацькоў, якія лічацца псіхалагічным гвалтам над дзіцем:

- эмацыйная адгароджанасць: бацькі адмахваюцца ад дзіцяці, калі той хоча ім нешта расказаць; частыя выразы тыпу "лепш бы ты не нарадзіўся", "ад цябе адны непрыемнасці". Такія бацькі ніколі не цалуюць і не абдымаюць сваіх дзяцей.

- супярэчлівая рэакцыя на ўчынкі дзіцяці з боку бацькоў: адзін-адно, другі-іншае. Або: сёння-так, а заўтра-інакш, няздольнасць прызнаць, што дзіця - гэта самастойная асоба. Дзеці маюць права на ўласнае меркаванне і асабістую прастору. Часта здараецца так, што яны любяць маляваць, а іх аддаюць у музычную школу.

- ізаляцыя: не даюць гуляць з аднагодкамі, не даюць магчымасці атрымліваць вопыт нармальных сацыяльных зносін, пагрозы і запалохвання. Дарослыя пастаянна абражаюць і запалохваюць дзіцяці: "паскардзяцца на цябе ў дзіцячым садзе - выдзеру рамянём"; ігнараванне.

Наступствы псіхалагічнага гвалту для дзіцяці:

- нізкая самаацэнка;

- эмацыйныя праблемы.

Сэксуальны гвалт – самы страшны выгляд гвалту, які заключаецца ў тым, што дзіця выкарыстоўваецца дарослым для атрымання сэксуальнага задавальнення. Звычайна ад сэксуальнага гвалту пакутуюць дзеці да 12 гадоў, часцей за ўсё ва ўзросце 3-7 гадоў. Дзіця не разумее, што з ім адбываецца, баіцца расказаць блізкім. Да таго ж гвалт адбываецца часцей за ўсё з боку блізкіх, сваякоў (інцэст). Калі бацькі ніколі не гаварылі з дзіцем, як трэба паводзіць сябе ў падобных сітуацыях, дзеці вераць таму, што чуюць, тым больш, што гвалтаўнікамі могуць быць бацька, дзядуля, дзядзька.

Павага!

Мы часам проста можам сказаць дзіцяці: «А лепш ты нічога не мог прыдумаць? У цябе наогул галава на плячах ёсць? »І гэтак далей. Кожны раз, калі мы вымаўляем што-небудзь падобнае, мы руйнуецца станоўчы вобраз сына ці дачкі.

Пагрозы!

«Калі ты яшчэ раз зробіш - ты ў мяне атрымаеш!», «Калі ты яшчэ раз стукнеш браціка, я цябе ...» Кожны раз, калі мы так гаворым, мы вучым дзіцяці баяцца і ненавідзець нас. Пагрозы цалкам бескарысныя - яны не паляпшаюць паводзін.

Абяцанні!

Добра знаёма: дзіця правініўся, а мама яму кажа: «Паабяцай, што больш ніколі-ніколі так рабіць не будзеш» - і атрымлівае, вядома, абяцанне. А праз паўгадзіны дзіця паўтарае сваю хітраванне. Мама пакрыўджаная і засмучаная: «Ты ж абяцаў!» Яна проста не ведае, што абяцанне нічога не значыць для маленькага дзіцяці. Абяцанне, як і пагроза, ставяцца да будучыні. А дзіця жыве толькі ў сучаснасці. Калі ён адчувальны і совестлив, то вымагання абяцанняў будзе развіваць у ім пачуццё віны, а калі ён ня адчувальны, гэта толькі навучыць яго цынізму: слова - гэта адно, а справа - зусім іншае.

Апека!

Залішняя апека прывучае дзіця да думкі, што сам ён нічога рабіць не можа. Многія бацькі недаацэньваюць магчымасцяў дзяцей штосьці рабіць самастойна. Прыміце як дэвіз: «Ніколі не рабі за дзіця тое, што ён можа зрабіць сам».

Паслушэнства!

Уявіце, што муж (жонка) кажа вам: «Кінь усё і зараз жа згатуй мне кавы». Як вам гэта спадабаецца? Сапраўды гэтак жа вашаму дзіцяці не падабаецца, калі ад яго патрабуюць, каб ён неадкладна пакінуў свой занятак, лепш папярэдзіць яго загадзя: «Хвілін праз дзесяць будзем абедаць», тады мы цалкам можам дазволіць яму пабурчэць няшмат: «Я яшчэ пагуляю». Сляпое безумоўнае падпарадкаванне характэрна для марыянеткі, але яно не спрыяе фармаванню незалежнага, самастойнага чалавека.

Патаканне!

Гаворка пра ўсёдазволенасці. Дзеці адразу адчуюць, што бацькі баяцца быць цвёрдымі, калі яны пераступаюць мяжы дазволенага, баяцца сказаць ім «не». Гэта ўсяляе ў іх упэўненасць, што ўсе правілы гумовыя - варта трошкі папрацаваць, і яны расцягнуцца. Такое можа спрацоўваць ў рамках сям'і, але за яе межамі дзіцяці чакаюць горкія расчараванні. Патураць дзіцяці - значыць, пазбаўляць яго магчымасці вырасці прыстасаваным да жыцця чалавекам.

Будзьце паслядоўныя!

У суботу ў мамы добры настрой і яна дазваляе сыну парушаць ўсе правілы (ці нейкія з іх). У панядзелак, калі ён робіць тое ж самае, яна «навальваецца на яго, як тона цэглы». Уявіце сябе на месцы свайго дзіцяці. Як бы вы навучыліся вадзіць машыну, калі б у панядзелак аўторак і чацвер чырвонае святло азначаў «стоп», а ў сераду і суботу - «можна працягваць рух»? Дзецям неабходная паслядоўнасць у патрабаваньнях. Яны павінны ведаць, чаго ад іх чакаюць. Бязладнасць у дазволах і забаронах гэтаму не спрыяе.

Патрабуйце згодна з узростам дзіцяці!

Не патрабуйце ад дзіцяці сталасці паводзін, на якую ён яшчэ не здольны. Памятаеце, на ўсё свой час! У той жа час памятайце, што яму ўжо па сілах! Размяркоўвайце ў сям'і абавязкі і адказнасць за іх!

Прыслухайцеся да сваіх слоў!

Кожны дзень тысячы слоў вымовы выплюхваюцца на нашых дзяцей. Калі ўсе іх запісаць на магнітафон і пракруціць мамам і татам, то яны будуць здзіўлены. Чаго толькі яны не гавораць сваім дзецям! Пагрозы, насмешкі, бурчанне, цэлыя лекцыі пра мараль ... Пад уплывам слоўнага патоку дзіця «адключаецца». Гэта для яго адзіны спосаб абароны і ён хутка яго асвойвае. А паколькі адключыцца цалкам ён не можа, то адчувае пачуццё віны, а гэта развівае адмоўную самаацэнку. Усе «маралі» у канчатковым выніку для дзіцяці зводзяцца да такіх схемах: «Тое, што ты зрабіў, - гэта дрэнна. Ты дрэнны, таму што гэта зрабіў. Як ты мог так паступіць пасля ўсяго добрага, што тата (мама) зрабіў (а) для цябе? »

Памятаеце аб праве дзіцяці заставацца дзіцём!

Уявіце сабе, што вы - педагагічны геній і выхавалі ўзорнага дзіцяці: ціхага, заўсёды паважлівага да дарослых, які ніколі не бунтуе і не выходзіць з-пад кантролю, робіць усё, што дарослыя ад яго хочуць. У яго няма адмоўных пачуццяў да чаго-небудзь і да каго-небудзь, ён высокоморален, совестлив і акуратны, ніколі нікога не падманвае. Але, можа быць, тады мы маем справу з маленькім дарослым? Псіхолагі лічаць, што «ўзорны» дзіця - ня шчаслівы дзіця. Гэта дзіця пад маскай. Ён схаваў сваё "я" пад абалонку, а ўнутры ў яго вельмі сур'ёзныя эмацыйныя праблемы.

Выхоўваючы дзяцей, развіваючы іх самадысцыпліну, давайце не забываць, што яны ўсё ж такі дзеці. Давайце пакінем за імі гэта права!

І яшчэ пару правілаў ...

Усе бацькі выхоўваюць дзяцей у меру свайго ўмення і разумення жыцця і рэдка задумваюцца аб тым, чаму ў пэўных сітуацыях паступаюць так, а не інакш. Аднак у кожнай мамы ў жыцці бываюць моманты, калі паводзіны каханага дзіцяці ставіць у тупік. А можа быць, самі дарослыя, ужываючы радыкальныя метады выхавання, робяць нешта такое, з-за чаго потым бывае сорамна. У сваіх памылках вы не самотныя, усе бацькі іх час ад часу здзяйсняюць. Але заўсёды лепш вучыцца на чужых памылках, ці не праўда?

1. Не чакайце, што Ваш дзіця будзе такім, як Вы. Ці - як Вы хочаце. Дапамажыце яму стаць не Вамі, а сабой.

2. Не спаганяць на дзіцяці свае крыўды: што пасееш, то і ўзыдзе.

3. Не патрабуйце ад дзіцяці платы за ўсё, што Вы для яго робіце: Вы далі яму жыццё - як ён можа Вас аддзячыць? Ён дасць жыццё іншаму, - гэта незваротны закон падзякі.

4. Не думайце, што дзіця Ваша ўласнасць - ён асоба.

5. Не ставіцеся да яго праблем пагардліва.

6. Не прыніжайце!

7. Не мучце сябе, калі не можаце чагосьці зрабіць для свайго дзіцяці. Мучце, калі можаце і не робіце!

8. Памятаеце: для дзіцяці зроблена недастаткова, калі не зроблена ўсё.

9. Паважайце чужога дзіцяці. Не рабіце чужому тое, што не хацелі б, каб іншыя зрабілі Вашаму.

10. Любіце свайго дзіцяці любым: неталантливым, няўдалым, дарослым. Размаўляючы з ім, радуйцеся, таму што дзіця - гэта свята, які з Вамі.

Бацькам на заметку:

У актыўных бацькоў - актыўныя дзеці.

Тлумачце свайму дзіцяці, што імідж чалавечага цела, навязваемы сродкамі масавай інфармацыі, не рэалістычны. Здаровыя цела бываюць самых розных памераў і формаў.

Даследаванні паказваюць, што важную ролю ў фарміраванні самаацэнкі дачок гуляюць іх бацькі.

Дзеці пераймаюць звычкі здаровага ладу жыцця ад сваіх бацькоў. Што тычыцца здаровага харчавання, фізічнай актыўнасці і самаацэнкі, будзьце свайму дзіцяці узорам для пераймання.

Выкарыстаны матэрыялы сайта выхаваўчай работы ДУА «Гімназія №7 г. Мінска» «ОКНА» blog.gymn7.minsk.edu.by 

Страх - гэта эмоцыя, пра якую многія людзі думаюць з жахам. Магчыма таму, што эмоцыя страху сама па сабе выклікае жах, яна перажываецца намі досыць рэдка. І ўсё ж страх - рэальная частка нашага жыцця. Чалавек можа перажываць страх у розных сітуацыях, але ўсе гэтыя сітуацыі маюць адну агульную рысу: яны адчуваюцца, ўспрымаюцца чалавекам як сітуацыі, у якіх пад пагрозу пастаўлена яго спакой і бяспека.

Разам з паняццем страх часцяком мы чуем паняцце фобія. У чым жа розніца? Фобіі - гэта тыя ж страхі, але выяўленыя больш моцна і пераследваюцца чалавека пастаянна. Слова фобія паходзіць ад грэцкага «Фобас» - страх. У псіхалогіі фобіямі называюць дакучлівыя, некантралюемыя, ірацыянальныя, неадэкватныя існым становішчы спраў страхі, якія ахопліваюць чалавека ў пэўнай абстаноўцы і суправаджаюцца адчуваннем прыгнечанасці, вегетатыўнымі дысфункцыямі (пачашчанае і ясна адрозніваць сэрцабіцце, падвышаны або паніжаны ціск, багаты пот, дрыжыкі, страўнікавыя засмучэнні, дрыжыкі канечнасцяў і вуснаў, а часам і ўсяго цела і да т.п.). Іншымі словамі, калі страх надыходзіць часта, становіцца дакучлівым, дрэнна паддаецца кантролю з боку зведвае страх, жаданне пазбягаць прадмета або сітуацыі выклікае страх больш вялікае, ці ён мае пад сабой мала падстаў, парушае самаадчуванне і дзейнасць чалавека, то гэта фобія. Хоць звычайна моцны страх, які замінае чалавеку нармальна жыць, ўжо называюць фобіяй.

Існуе мноства відаў фобій, вось некаторыя з іх: арахнофобия - страх павукоў; кинофобия - страх сабак; офидофобия - страх змей; аквафобия, гідрафобны - страх вады, плавання; акрофобия - страх вышыні; никтофобия - страх ночы, цемры; гематофобия - страх выгляду крыві; охлофобия - страх натоўпу, перапоўненых месцаў; танатофобия - страх смерці і інш.

Гэта далёка не поўны пералік фобій. Тым не менш, ён дазваляе скласці ўяўленне пра тое, наколькі шырока распаўсюджаныя фобические засмучэнні ў наш час.

Дык якія ж могуць быць прычыны ўзнікнення страху. Прычынамі страху могуць быць падзеі, умовы або сітуацыі, якія з'яўляюцца пачаткам небяспекі. Як паказвае Дж. Боулби, прычынай страху можа быць адсутнасць чаго-небудзь, што забяспечвае бяспеку. Страх можа мець сваім прадметам якога-небудзь чалавека або аб'ект. Часам страх не звязаны ні з чым канкрэтным, такія страхі перажываюцца як беспрадметнасьцю. Страх можа выклікацца пакутай, гэта звязана з тым, што ў дзяцінстве сфармаваліся сувязі паміж гэтымі пачуццямі.

Існуе некалькі прычын узнікнення страху. Першая і найбольш зразумелая прычына - канкрэтны выпадак, які напалохаў чалавека (ўкусіла сабака, затрымаўся ў ліфце). Такія страхі лягчэй за ўсё паддаюцца карэкцыі. Але не ва ўсіх людзей развіваецца ўстойлівы, прыкметны навакольным страх. Шмат у чым гэта залежыць ад асаблівасцяў характару чалавека (трывожнасць, недаверлівасць, песімізм, няўпэўненасць у сабе, залежнасць ад іншых людзей і г.д.).

Самыя распаўсюджаныя - гэта выклікання страхі, якія ідуць да нас з дзяцінства. Іх крыніцы - дарослыя (бацькі, бабулі, выхавальнікі), якія міжвольна, часам занадта эмацыйна, папярэджваюць дзіцяці пра небяспеку, часта нават не звярнуўшы ўвагі на тое, што напалохала дзіцяці больш: сама сітуацыя або рэакцыя на яе дарослага. Дзіця пачынае адчуваць трывогу, і, натуральна, што ў яго ўзнікае рэакцыя страху, якая можа замацавацца і распаўсюдзіцца на зыходныя сітуацыі. Такія страхі могуць зафіксавацца на ўсё жыццё.

Яшчэ адна з найбольш частых прычын страху - дзіцячая фантазія. Дзіця нярэдка сам прыдумляе сабе прадмет страху. Дзеці баяцца цемры, але кожнае дзіця па-рознаму рэагуе на такія фантазіі: хто-то адразу іх забудзе і супакоіцца, а ў каго-то гэта можа прывесці да непапраўных наступстваў.

Пачуццё страху можа сфармавацца з-за унутрысямейных канфліктаў. Вельмі часта дзіця адчувае віну за канфлікты бацькоў або баіцца апынуцца іх прычынай. Нярэдка прычынай страху становяцца ўзаемаадносіны з аднагодкамі. Калі калектыў не прымае дзіцяці, яго крыўдзяць, то цалкам верагодна, што ён баіцца быць прыніжаным.

Таксама страхі могуць з'яўляцца з-за наяўнасці больш сур'ёзнага засмучэнні - неўрозу, якое павінны дыягнаставаць і лячыць медыцынскія работнікі. Праявай неўрозу можна лічыць тыя страхі, якія не зьяўляюцца нормай на пэўным узроставым этапе развіцця, або вельмі моцнае праява страхаў, якія ўваходзяць у паняцце нормы.

Што тычыцца вывучэння страхаў ў падлеткавым узросце, то ў дзяўчынак падлеткавы ўзрост больш насычаны страхамі, чым у хлопчыкаў, адлюстроўваючы іх вялікую схільнасць да страхаў наогул. Пры гэтым міжасобасныя страхі дасягаюць свайго максімуму ў дадзеным узросце, а менавіта: страх адзіноты, некаторых людзей, пакарання, кпінаў, асуджэння з боку аднагодкаў і дарослых, страх зрабіць што-небудзь не так, не тое, не паспець, спазніцца, ня справіцца з даручаным справай, ня даць рады з пачуццямі, страціць кантроль, быць не сабой і т. д.

Рэкамендацыі для бацькоў

Каб дапамагчы дзіцяці справіцца са страхамі бацькам варта:

Прызнаўся, што страх рэальны. Гэтак жа як і страхі у дарослых, дзіцячыя страхі часцяком ірацыянальныя, але гэта не робіць іх менш рэальнымі.

-Учтите, Што, у параўнанні з дарослымі, дзеці знаходзяцца ў вельмі нявыгадным становішчы ў спробе супрацьстаяць страхам: дарослыя могуць пазбягаць заведама палохалых аб'ектаў або сітуацый, у дзяцей тут значна менш магчымасцяў.

-Скажы Дзіцяці, што ўсе людзі часам баяцца, нават дарослыя. Раскажыце дзіцяці, чаго вы баяліся калі былі маленькімі і як пераадолелі свой страх - будзьце аднак асцярожныя ў сваім аповедзе, каб не выклікаць у дзіцяці новы страх.

-не Смейцеся над сваім спалоханым дзіцём і не дражніце яго.

-адзначае Пахвалой любы, нават самы нязначны прагрэс дзіцяці ў пераадоленні страху і не крытыкуйце дзіцяці за сам страх або рэгрэс у яго пераадоленні. Пахвала з бацькоў найлепшае заахвочванне для маленькага дзіцяці, а крытыка зусім неэфектыўная для ліквідацыі любога непажаданага паводзін дзіцяці, няхай гэта будзе няўдачы ў вучобе, дрэнныя манеры або страхі. Ні ў якім разе не давайце дзіцяці зразумець, што вы яго менш любіце ці паважаеце за яго страхі.

-Позвольте Дзіцяці пакласціся на вас. Вядзіце сябе спакойна і ўпэўнена. Спалоханыя дзеці адчуваюць недахоп упэўненасці. Дайце ім адчуць, што Вы іх падтрымліваеце і кантралюеце сітуацыю.

- ... Але не перашчыруйце інакш «сверхохраняемый» дзіця можа вырашыць, што яму сапраўды ёсць чаго баяцца і стане яшчэ больш спалоханы і занадта залежым ад аднаго з бацькоў.

Пераканацца, што не вы адказныя за страх. Занадта частыя перасцярогі: «не бяры вострыя прадметы, а то паранішся і можаш памерці»; дзеянні - калі дзіцяці, напрыклад, замыкаюць у цёмнай пакоі ў якасці пакарання; або пагрозы - «мы сыходзім і пакінем цябе з гэтай цёткай», бацькоў могуць стаць крыніцай страху. І, нарэшце, адсутнасць дысцыпліны, выразных правіл і прадказальнасці палохаюць маленькіх дзяцей, якія маюць патрэбу ў дастатковай ступені знешняга кантролю.

-не Спрабаваць «выбіць клін клінам», прымушаючы дзіцяці сустрэцца тварам да твару з страшным яго аб'ектам або сітуацыяй і «пераканацца, што нічога страшнага ў гэтым няма». Замест гэтага акажыце дзіцяці эмацыйную падтрымку і мякка паступова дапамажыце яму зразумець прыроду таго, што ён баіцца. Аптымальны набор дзеянняў можа быць такім:

1. Прызнанне: Спакойна і ўпэўнена скажыце дзіцяці, што Вы бачыце і разумееце, што ён баіцца

2. Тлумачэнне - маленькім дзецям часта бывае досыць простага тлумачэння сутнасці страху.

3. Ускосная дэманстрацыя. Калі дзіця баіцца сабак, то прагляд фільма пра хлопчыка яго ўзросту і яго каханай сабаку можа дапамагчы яму адчуць сябе больш упэўнена. Не варта аднак знаёміць дзяцей з фільмам, казкамі або малюначкамі, якія могуць узмацніць іх страх, дзе сабакі кусаюцца.

4. Гутарка, Абмеркаванне. Папытаеце вашага дзіцяці расказаць пра яго страхах і ўважліва з разуменнем выслухайце яго.

Калі страхі дзіцяці пачалі ўплываць на жыццё ўсёй сям'і або на распарадак жыцця самога дзіцяці, звярніцеся да прафесіяналу, сямейнаму кансультанта або псіхатэрапеўта, дзіцячаму псіхолага.

Ржеутская Н.А., педагог-псіхолаг ДУА «Гімназія №7 г. Мінска»

Выкарыстаны матэрыялы сайта выхаваўчай работы ДУА «Гімназія №7 г. Мінска» «ОКНА» blog.gymn7.minsk.edu.by

Канфліктаўстойлівасць - здольнасць чалавека захоўваць канструктыўны падыход ва ўзаемадзеянні з навакольнымі насуперак ўплыву Канфліктагеннасць фактараў.

Спосабы ўрэгулявання канфліктаў:

кампраміс (саступкі з абодвух бакоў);
інтэграцыя (калі знаходзіцца такое рашэнне, пры якім выконваюцца абодва жадання і ні адна з бакоў нічым пры гэтым не ахвяруе);
капітуляцыя (адзін бок безумоўна саступае перамогу іншы);
сыход (адна бок адмаўляецца працягваць удзельнічаць у канфлікце);
перамовы (бакі канфлікту (дзве ці больш) выкарыстоўваюць абмен прапановамі і ідэямі, каб знайсці ўзаемна прымальнае пагадненне);
ўмяшанне трэцяга боку (індывіда або групы, якія не маюць прамога дачынення да канфлікту, але робяцца намаганні, накіраваныя на прасоўванне да пагаднення);
пачуццё гумару.
Рисунок3Памятка для бацькоў па папярэджанні канфліктаў

* Паспрабуйце захоўваць у сям'і атмасферу адкрытасці і даверу

* Не давайце дзіцяці нязбытных абяцанняў

* Не стаўце свайму дзіцяці умоў

* Будзьце тактоўныя у праяве мер уздзеяння на дзіця

* Не карайце дзіця за тое, што дазваляеце сабе

* Не шантажуюць дзіцяці сваімі адносінамі адзін з адным

* Не бойцеся падзяліцца з дзіцем сваімі пачуццямі і слабасцямі

* Не стаўце свае адносіны з уласным дзіцем у залежнасць ад яго навучальных поспехаў

Памятаеце, што ребенок- гэта увасобленая магчымасць!

Скарыстайцеся ёю так, каб яна была рэалізавана ў поўнай меры!

Выкарыстаны матэрыялы сайта выхаваўчай работы ДУА «Гімназія №7 г. Мінска» «ОКНА» blog.gymn7.minsk.edu.by